Am Baile: Goireas de Dhualchas na h-AlbaComhairle na Gaidhealtachd
Cinnidhean na Gàidhealtachd. Clàr-ainmeachaidh - Leabhar 1

society

Fineachan



 Mapa nam fineachan
 Cogadh Chinnidhean
 Measgachadh
 Fineachan ainmichte
 Meuran fhineachan
 Tartan


Do dh'Albannaich, co-dhiù tha iad aig an taigh no thall thairis, tha am facal cinneadh no 'clan' a' dùsgadh faireachdainn gum buin iad, gu bheil ionannachd aca. 'S e seo an ceangal ri freumhaichean duine. Cò às a thàinig am facal 'clan' ma-thà?

An cinneadh
Tha freumh na mòr-chuid de chinnidhean no 'clans' a' dol air ais gu na meadhan-linntean. Tha am facal 'clan' a' tighinn bhon Ghàidhlig, clann. A thaobh ceann-cinnidh, chan e mhàin a shliochd fhèin a bha nan cloinn dha ach cuideachd an làn-theaghlach, searbhantan agus feadhainn eile san dachaigh aige. Bhiodh làn-theaghlach a' chinn-chinnidh a' co-obrachadh le teaghlaichean eile nam beatha làitheil, agus mar sin bha an dàimh eatorra a' neartachadh. Ghabhadh iad com-pàirt ann an deas-ghnàthan creideimh agus bhiodh an teaghlaichean ag eadar-phòsadh.

An ceann-cinnidh
Bha dreuchd a' chinn-chinnidh a' ruith san teaghlach, a' dol sìos na loidhne fhireann a thàinig gu dìreach bhon chiad cheannard. Bha mothachadh air dleastanas pearsanta agus seirbheis ag aonachadh a' chinn-chinnidh agus an teaghlaich aige ris an luchd-cinnidh, agus an luchd-cinnidh ris a' cheann-chinnidh. Chuir an ceann-cinnidh dìon air a shluagh agus an cuid fearainn. Dhan taobh-san dheth, thug an luchd-cinnidh biadh, crodh, màl, saothair agus taic armailteach dhan cheann-chinnidh.

Fearann a' chinnidh
Bha e air a chreidsinn gum b' ann leis an luchd-cinnidh a bha am fearann air an robh iad a' fuireach, gu robh còir-seilbhe aca air o shean; sheas am beachd sin a-steach dhan 18mh linn. Cha do chuir seo stad air cinnidhean eile bho bhith a' tagradh airson fearann, gu h-àraidh nuair a thigeadh briseadh air an loidhne fhireann. B' e a' chonnspaid a b' ainmeile dhiubh sin an tagradh a rinn MacDhòmhnaill, Tighearna nan Eilean, airson Iarlachd Rois; thugadh buaidh air mu dheireadh aig Cath Gairbheach ann an 1411.

Crìonadh a' chinnidh
Chaidh an dleastanas a bh' ann 'cogadh airson a' chinn-chinnidh' a chur an sàs gu tric san t-17mh linn gus taic a thoirt do strì air sgàth poileataigs agus creideamh. Ann an àr-a-mach nan Seumasach chaidh cumhachd armailteach a' chinnidh a chur gu feum le èifeachd mhòr. Air sgàth sin chuir an riaghaltas romhpa gach mìr de shiostam a' chinnidh a bhriseadh an dèidh call nan Seumasach aig Cùil Lodair. Ri linn sin, agus mar a bha an dòigh-beatha ag atharrachadh san 18m linn, bha na cinn-chinnidh barrachd is barrachd a' faicinn an cuid fearainn mar nì eaconamach seach dualchasach agus thàinig iad gu bhith nan tuathanaich agus nan uachdarain.



BIBLIOGRAPHY

If a book listed in the bibliography below is available from the Highland Libraries it will be indicated by a book icon - Check Highland Libraries' Catalogue

Dodgshon, Robert A.
From chiefs to landlords Coimhead ann an Catalog Leabharlainn na Gàidhealtachd

Clyde, Robert
From rebel to hero Coimhead ann an Catalog Leabharlainn na Gàidhealtachd

Faigh tuilleadh leabhraichean mu chinnidhean

Houston, R.A. and Whyte, Ian (eds)
Scottish society 1500-1800
Cambridge: Cambridge University Press, 1989.

dlighe-sgrìobhaidh © 2003 - 2014 Am Baile/The Gaelic Village